Kur’ân, insanın muhtaç; Allah’ın ise hiçbir şeye muhtaç olmadığını açıkça bildirir: “Ey insanlar! Siz Allah’a muhtaçsınız; Allah ise Ganî’dir (hiçbir şeye muhtaç değildir), Hamîd’dir.” (Fâtır 35/15). Yine hatırlatılır ki, ibadetlerin dış görüntüsü değil, takvâ Allah’a ulaşır: “(Kurbanların) ne etleri ne kanları Allah’a ulaşır; O’na ulaşan sizin takvânızdır.” (Hac 22/37). O hâlde ibadet, Allah’ın bir ihtiyacı olduğu için değil, bizim ihtiyacımız olduğu için emredilmiştir.
İnsana akıl, irade ve sorumluluk verilmiştir; gelecek endişesi ve geçmişin pişmanlığı gibi yoğun duygular da insana hastır. Bu yüzden ibadetler, insanın ruhsal gıdasıdır. Nasıl beden için mide ve gıda yaratılmışsa, ruh için de namaz, oruç, zekât, hac gibi ibadetler farz kılınmıştır. İbadeti terk etmek, ruhu aç bırakmak gibidir. Kur’ân’ın beyanıyla yaratılış maksadı da budur: “Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet etsinler diye yarattım.” (Zâriyât 51/56).
Hadis-i kudsîde (Sahih-i Müslim) şöyle buyrulur (mealen): “Ey kullarım! Sizin bana zarar vermeniz de fayda sağlamanız da mümkün değildir. Hepiniz en takvâ sahibi olsanız bu, Benim mülküme bir şey artırmaz; hepiniz en günahkâr olsanız bu da eksiltmez.” Bu beyan, Allah’ın müstağnî oluşunu; ibadetin faydasının yine kula döndüğünü gösterir. Bir başka rivayette de öz hat, kalp ve amel vurgulanır: “Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; kalplerinize ve amellerinize bakar.” (Müslim).
Yemek yememek beden için nasıl bir felâketse, ibadeti terk etmek de ruh için öyledir. Namaz, günün ritmini ilâhî hatırlatmalarla düzenler; oruç, arzuları terbiye eder; zekât, malı temizler ve merhameti artırır; hac, tevhit şuurunu zirveye taşır. İbadetlerle ruhumuz doyar, kalbimiz itminana yaklaşır.
Netice şudur: Allah’ın bizim ibadetimize ihtiyacı yoktur; tam tersine, bizim ibadete ihtiyacımız vardır. Çünkü ibadet, yaratılış gayemize uygun olarak ruhumuzu besler, kalbimizi arındırır. Bu konuları daha derin konuşmak isterseniz dini sohbet başlıklarımızda buluşabilir; samimi ve seviyeli islami sohbet ortamlarımızda sorularınızı paylaşabilirsiniz.